ENTONOX 

مقاله 1:
با استفاده از اندکس visual analogus scale-VAS در قبل و بعد از تجویز انتونکس در زایمان بیدرد مشخص شد که انتونکس میتواند بطور متوسط شدت درد را 50% کم کند

------------------------------------------------------------------------------------------------

مقاله2:
بررسي عوارض مادري انتونکس قبل و بعد از تجويز در زايمان بي درد

نويسندگان :
دکتر مجيد مشاوري،دکتر علي عموشاهي(متخصص بيهوشي)، دکتر سکينه ابراهيمي (متخصص زنان و زايمان)

مقدمه:
ترس از درد زايمان طبيعي تمايل به انجام سزارين را با وجود عوارض آن بيشتر نموده است. با وجوديکه سالهاست در دنيا از نيتروس اکسايد و انتونکس بدليل کم عارضه بودن جهت کنترل درد استفاده ميشود ولي در ايران هنوز گاها" با ديده ترديد به آن نگريسته ميشود. با توجه باينکه ساخت نيتروس اکسايد و انتونکس در داخل کشور ميسر شده است بررسي عوارض گاز ايراني و تغيير شاخصهاي باليني درد ميتواند آغاز ترويج زايمان بيدرد و توقف سير تصاعدي سزارين باشد.

مواد و روشها:
در يک مشاهده تحليلي قبل و بعد ، در سال 1381 ،310 زن مراجعه کننده به بيمارستانهاي شهيد بهشتي و جرجاني اصفهان مورد بررسي قرار گرفتند.گاز انتونکس در زنان فاقد کشکلات جنيني و مسائل مديکال در فاز فعال زايمان در زمان انقباضات تجويز شد. در اين مطالعه علائمي چون سردرد ، سرگيجه ، خشکي دهان ، توهم ، هذيان ، خواب آلودگي ، کاهش هوشياري ، تهوع ، تنگي نفس ، احساس خفگي ، و "درد" قبل و بعد از تجويز انتونکس ثبت شد. داده هاي جمع آوري شده با نرم افزار SPSS و بر اساس آزمون متغيرهاي کيفي قبل و بعد (آزمون MC-Ncmar) مقايسه و گزارش نهائي استخراج و اعلام شد.

نتايج:
در اين بررسي 64.7 % مادران شکم اول بودند. سرگيجه در 25% ، سردرد در 25 % ، خشکي دهان 70 % ، خواب آلودگي 34.9% ، تنگي نفس در 0.96% ، بيقراري در 2% ، تهوع در 9.6% و عدم پذيرش در 8% مادران بدنبال تجويز انتونکس ديده شد. کاهش سطح هوشياري در 3 نفر ( کمتر ا1%) از بيماران ديده شد. قرمزي پوست و بر افروختگي مشاهده نگرديد. از اين ميان فقط در مورد خشکي دهان ، خواب آلودگي ، سرگيجه و سردرد تفاوت معني دار وجود داشت(P<0.05).

بحث:
در اين تحقثق استنشاق گاز انتونکس در 92% موارد با کاهش درد بصورت نسبي يا حتي مطلق همراه بود. عوارض ايجاد شده از قبيل سردرد ، سرگيجه ، با ادامه تجويز گاز برطرف شد که با يافته هاي جديد همخواني دارد. کاهش سطح هوشياري فقط در کمتر از 1% موارد روي داده و با قطع تجويز پس از چند دقيقه هوشياري به سطح عادي برگشته است. بيقراري نيز در کمتر از 3% موارد بروز کرده است. بنابراين ميتوان گفت انتونکس عوارض جدي براي مادر در پي نداشته و آنچه غير از کاهش درد بروز مينمايد بيشتر اثر سوء و ناخواسته تلقي ميشود که برخي از آنان با ادامه تجويز برطرف شده و بعضي ديگر در صورت مهم بودن با قطع تجويز درمان ميگردند.بررسي هاي مختلف ديگر نيز بر بيخطر بودن گاز انتونکس در زايمان بيدرد تاکيد دارشته بگونه اي که تجويز آنرا بدست خود بيمار سپرده اند(Self Adminstration).

کلمات کليدي:
زايمان بي درد –انتونکس-عوارض مادري

-----------------------------------------------------------------------------------------------

روش کار با انتونکس:
در استفاده از انتونكس موارد زير را توصيه مي‌كنيم:
1- ابتدا زائو و همراهش توجيه شده و رضايتنامه‌اي اخذ گردد.
2- كپسول گاز انتونكس را قبل از مصرف چندين مرتبه تكان داده تا گازهاي اكسيژن و نايتروس اكسايد خوب مخلوط شود.
3- از تهويه هواي اطاق اطمينان حاصل كرده و دماي اتاق بايد بالاي 10 درجه سانتيگراد باشد.
4- اگر گيوينگ ست (مانومتر، شيلنگ و ماسك و دريجه وابسته به مصرف كه پشت آن كلمه EASE نوشته شده است) از كپسول جداست آنرا روي شير كپسول نصب نمائيد. براي اين كار ابتدا كلاهك فلزي روي كپسول پر شدة جديد را باز كنيد. شير روي كپسول پر با لفاف پلاستيكي سفيد رنگ كه روي آن آرم و نام درمان گاز نوشته شده است محافظت گرديده. اين لفاف را باز نموده و كليپس پلاستيكي U شكل قرمز روي شير را هم برداريد. حالا گيوينگ ست را روي شير نصب كنيد. بگونه‌اي كه دو برجستگي داخل مانومتر در دو سوراخ يك طرف شير قرار گرفته و پيچ دندانه‌دار در فرورفتگي طرف ديگر بسته و سفت شود.

5- شير روي كپسول با آچار پلاستيكي مخصوص آن باز شود (خلاف جهت عقربه‌هاي ساعت).
6- در هنگام شروع درد ماسك را روي صورت زائو محكم نگه داشته و زائو به انجام تنفسهاي آهسته و عميق تشويق گردد. قسمت باريك ماسك روي بيني و قسمت گرد و انحنادار آن روي چانه فرد قرار داده شود. دستي كه ماسك را نگه مي‌دارد بايد روي قسمت محدب پشتي ماسك قرار گيرد. دست نبايد در پشت دريچه وابسته به مصرف كه روي آن كلمه آبي رنگ EASE نوشته است گذاشته شود، زيرا باعث شكستن دريچه خواهد شد.
7- صحت تنفس‌هاي زائو را حتماً كنترل نموده و مرتب به او مدل تنفسي زيرا گوشزد نمائيد.
«دم عميق – مكث در پايان دم – باز دم آهسته – استراحت»
دم و بازدم هر دو درون ماسك انجام شود. زماني كه درد (انقباض رحم) به پايان رسيد زائو بايد ماسك را از روي صورت خود برداشته و از هواي اتاق استنشاق نمايد.

8- در صورتيكه همكاري زائو مختل شود يا هوشياري او كاهش يابد تجويز گاز را قطع نموده و به جاي آن اكسيژن داده شود.
9- شخص باردار را از بروز علائم زير آگاه كرده تا از ترس و اضطراب وي كاسته شود. اين عوارض بي‌خطر و گذرا عبارتند از : «سرگيجه – خواب آلودگي – احساس سبكي سر – رخوت و سستي – گزگز و مورمور نوك انگشتان و دور لبها – خشكي دهان (كه با نوشيدن چند جرعه آب برطرف مي‌شود)».

10- به زائو گفته شود كه اين گاز درد شما را تا ميزان بسيار زيادي كاهش ميدهد و آنرا به حد يك درد قابل تحمل و مختصر تخفيف ميدهد ولي ممكن است در نهايت اندكي از درد زايمان را حس نمائيد اگر چه اين درد قابل تحمل خواهد بود.
11- انتونكس با داروهاي مامايي از قبيل اكسي توسين، پتدين و آتروپين تداخل اثر ندارد.
12- اين گاز اثر سوئي روي جنين و ضربان قلب او نداشه و شلي رحم نمي‌دهد.
13- در مواقعي كه درد وجود ندارد ماسك را كنار گذاشته و اجازه دهيد زائو از هواي اتاق استنشاق كند. در صورتيكه در چنين موقعي نشت گاز از درون ماسك ادامه يابد داخل آن محكم فوت كنيد تا جريان گاز قطع شود.
14-پس از پايان كار، شير روي كپسول با آچار مربوطه بسته شود (در جهت عقربه‌هاي ساعت)
15- وقتي عقربه زرد روي مانومتر به منطقه قرمز رسيد نشانه خالي شدن كپسول است و بايد نسبت به تعويض آن اقدام نمود.
16 –قبل از تعويض بايد ابتدا شير روي كپسول بسته شود، سپس دگمه آبي پشت دريچه وابسته به مصرف كه روي آن كلمه EASE نوشته شده است فشار داده شود تا گاز باقيمانده در شيلنگ تخليه شود، سپس پيچ دندانه دار باز شود. حالا گيوينگ ست را برداشته و طبق توضيح بند 4 روي كپسول جديد نصب كنيد.
17- كپسول حتماً با ترالي مخصوص حمل و نقل شود و حائلهاي ترالي بايد بسته باشد.

18- موقع انتقال كپسول خالي به شركت درمان گاز كلاهك فلزي مربوطه بايد روي سر كپسول قرار گيرد.
19-جهت حفاظت از گيوينگ ست، بهتر است روي ترالي يك جيب پارچه‌اي نصب شده و گيوينگ ست در مواقعي كه بلااستفاده است درون آن گذاشته شود.
20- پس از پايان كار علاوه بر تكميل برگ بيهوشي پرونده مادر، در شرح زايمان و پرونده نوزاد نيز جمله «زايمان بي‌درد با انتونكس» ثبت گردد.
21- ماسك قبل و پس از استفاده براي هر زائو بايد با آب گرم و صابون مايع شسته شود. ديافراگم و قطعه داخلي دريچه وابسته به مصرف (دايره فلزي سوراخ‌دار) نيز پس از چند زايمان بايد به همان روش شسته شده و خشك گردد.
22- هيچ‌گاه شير روي كپسول و قسمت متصل شونده گيوينگ ست به آن نبايد روغني يا چرب باشد.

23- واشر كوچك لاستيكي مشكي رنگ قسمت ورودي گاز به داخل گيوينگ ست هر چند ماه يكبار كنترل شده و در صورت لزوم تعويض گردد.
24- در صورتيكه نشت ناگهاني و شديد گاز از گيوينگ ست روي دهد فقط كافيست با آچار مربوطه شير كپسول بسته شود. به هيچ وجه سعي نكنيد با دست جلوي نشت گاز را بگيريد زيرا موجب يخ‌زدگي و سوختگي شديد پوست مي‌گردد
9- درصورتي كه آنالژزي كافي با انتونكس بدست نيايد مي‌توان از همراهي مخدرها استفاده نمود. پتدين 50-100mg IM يا IM/IV معمولاً توسط كادر مامايي تجويز مي‌گردد و تأثير سينرژيستيك با انتونكس دارد. انفوزيون آهسته 50-100mg فنتانيل در 500mL نرمال سالين نيز مفيد است ولي بايد دقايقي قبل از بدنيا آمدن بچه تجويز آن قطع شده و اگر پتدين نيز قبلاً تزريق شده است بايد 0.4mg نالوكسان آهسته به مادر IV تجويز نمود.